15 năm qua, gia đình anh Nguyễn Danh Được, khu 7 - thôn Chu Châu, đã quen với việc nuôi bò ngay trong khuôn viên nhà. Cách làm này tiện chăm sóc, thuận vắt sữa sáng – chiều. Nhưng đổi lại, mùi hôi và chất thải tích tụ lâu ngày khiến không khí quanh nhà luôn nặng nề, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt của cả gia đình.
Hiện đàn bò của gia đình anh Được đã tăng từ 10 con ban đầu lên 70 con, thu nhập hàng tháng cả trăm triệu đồng. Đây là nguồn thu nhập chính của gia đình – nên việc thay đổi thói quen chăn nuôi không hề đơn giản.
Anh Nguyễn Danh Được chia sẻ: "Nhà tôi nuôi bò ở trong khuôn viên từ lâu rồi, vì tiện chăm, tiện vắt sữa sáng chiều. Nhưng đúng là mùi hôi với ruồi muỗi cũng ảnh hưởng nhiều, nhất là những hôm trời nồm hoặc mưa. Nuôi thì là nguồn thu chính, nên mình cũng trăn trở là làm sao vừa giữ được đàn bò, vừa đỡ ô nhiễm cho gia đình và xung quanh."
Không chỉ riêng gia đình anh Nguyễn Danh Được, toàn xã Minh Châu hiện có tổng đàn hơn 3.000 con bò sữa, bò thịt. Con số này là tương đối lớn so với một xã đảo chỉ hơn 10ha, dân số trên 6.600 người. Chăn nuôi bò sữa đã trở thành nghề chính, mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân. Thế nhưng hệ lụy kéo theo cũng rõ rệt: ô nhiễm không khí, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, chất thải xả bừa bãi làm mất vệ sinh và cảnh quan.
Với định hướng xây dựng Minh Châu trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, việc giải bài toán môi trường là yêu cầu cấp thiết. Nhưng "nút thắt" nằm ở chỗ: thói quen nuôi gia súc trong khuôn viên gia đình đã tồn tại từ rất lâu – thay đổi thói quen không thể bằng mệnh lệnh, mà cần những giải pháp phù hợp, vừa đảm bảo sinh kế, vừa giảm ô nhiễm.
Thời gian qua, xã Minh Châu triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Một trong những cách làm đang được đẩy mạnh đó là cử cán bộ đến từng hộ gia đình vận động người dân thu gom chất thải chăn nuôi, thay vì xả trực tiếp ra môi trường. Lượng chất thải này được thu gom để HTX Minh Châu xanh và HTX Trọng Dân thu mua, xử lý góp phần làm sạch khu dân cư, đồng thời tạo thêm một khoản thu nhập cho hộ chăn nuôi.
Chị Phương Thị Lan, Giám đốc HTX Minh Châu xanh cho biết:
"Chúng tôi khuyến khích các hộ thu gom chất thải đúng cách để giảm mùi, giảm ruồi muỗi và hạn chế ô nhiễm nguồn nước. HTX tổ chức thu mua theo khối lượng, vừa tạo động lực cho người dân, vừa góp phần xây dựng môi trường sạch hơn để Minh Châu hướng tới phát triển du lịch."
Với gia đình anh Nguyễn Danh Được, thay đổi bắt đầu từ những việc nhỏ: thu gom thường xuyên, để đúng nơi quy định, hạn chế xả thải bừa bãi. Khi môi trường xung quanh sạch hơn, sinh hoạt cũng dễ chịu hơn. Quan trọng hơn, người chăn nuôi vẫn duy trì được đàn bò – nguồn thu nhập chính – trong khi từng bước giảm tác động đến cộng đồng.
Anh Nguyễn Danh Được chia sẻ thêm: "Từ ngày thu gom gọn lại, đỡ mùi hơn, ruồi muỗi cũng giảm. Mình thấy làm được cái nhỏ này thì nhà sạch hơn, mà xung quanh cũng đỡ ảnh hưởng."
Chăn nuôi bò sữa vẫn là sinh kế quan trọng của người dân xã đảo Minh Châu. Nhưng rõ ràng, không phải thói quen nào tồn tại lâu cũng cần tiếp tục nếu nó gây ảnh hưởng tới sức khỏe và môi trường sống. Để xây dựng một Minh Châu xanh – văn minh – hạnh phúc, bên cạnh những quyết sách đúng đắn của cấp ủy, chính quyền địa phương, rất cần sự chung tay của mỗi người dân – bắt đầu từ việc làm nhỏ nhất: làm sạch chính nơi mình đang sống.