Bước ngoặt phát triển từ mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Minh Châu

Minh Châu là xã đảo duy nhất của Thủ đô Hà Nội, nằm giữa bãi bồi sông Hồng - nơi hợp lưu của ba dòng sông lớn: Sông Hồng, sông Đà và sông Lô. Nhiều năm qua, điều kiện địa lý đặc thù khiến địa phương gặp không ít trở ngại trong phát triển hạ tầng, tiếp cận dịch vụ và khai thác hiệu quả các tiềm năng sẵn có.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Đức Tiến, Minh Châu từng có xuất phát điểm rất thấp khi bước vào mô hình chính quyền hai cấp. Địa phương gắn liền với điệp khúc "năm không - mười không" (thiếu y tế, khu vui chơi, thu hút đầu tư, không tăng được dân số). Dù dân số chỉ hơn 6.700 người, xã từng phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm môi trường do chăn nuôi quy mô lớn và có đến hàng trăm người nghiện ma túy.

Mô hình chính quyền hai cấp chính thức vận hành từ ngày 1-7-2025 đã tạo bước ngoặt lớn cho Minh Châu. Việc bỏ cấp trung gian giúp khơi thông trực tiếp các quyết sách, nguồn lực từ thành phố và tăng tính chủ động cho cấp xã.

Sau gần một năm, địa phương đã từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài nhiều năm với những kết quả vượt bật. Điểm sáng đầu tiên là lĩnh vực an sinh, y tế: Minh Châu trở thành xã đầu tiên trong cả nước tổ chức khám sức khỏe toàn dân và thiết lập 100% hồ sơ y tế điện tử; đồng thời huy động hàng tỷ đồng chăm lo an sinh xã hội.

Trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng, giao thông: Chỉ sau 3 tháng vận hành bộ máy mới, tuyến xe buýt kết nối Minh Châu với nội thành Hà Nội đã hoạt động, phục vụ người dân địa phương và các xã lân cận thuộc tỉnh Phú Thọ. Xã cũng đang phối hợp đẩy nhanh thủ tục xây dựng cầu Minh Châu kết hợp trục kinh tế, song song với việc nâng cấp trường học, thiết chế văn hóa - thể thao.

Về thương mại và du lịch: Chợ Minh Châu sau cải tạo đã trở thành trung tâm thương mại - dịch vụ mới, phát triển thêm mô hình chợ đêm thu hút đông đảo du khách. Chỉ trong 6 tháng đầu năm nay, xã đã đón gần 40.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm (trước đây gần như bằng không).

Trong lĩnh vực chuyển đổi số và công nghệ: Từ xuất phát điểm gần như bằng không, xã Minh Châu mạnh dạn triển khai các "sandbox" công nghệ, mô hình Farm57 nông nghiệp công nghệ cao, hướng tới mục tiêu xây dựng "xã thông minh" vào năm 2030.

Những thành tựu này đã thay đổi diện mạo địa phương, củng cố niềm tin vững chắc cho nhân dân vào triển vọng phát triển tương lai.

Thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp Minh Châu rút ra bài học lớn: Chuyển từ "quản lý hành chính" sang "quản trị, phục vụ và kiến tạo phát triển", lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Nổi bật là mô hình "Chính quyền 2 phục vụ" (sáng tiếp dân tại trụ sở, tối cán bộ đến tận nhà giải quyết công việc) giúp rút ngắn khoảng cách với nhân dân.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở trong thời gian tới, xã Minh Châu xác định các nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là tiếp tục đổi mới tư duy chuyển từ "quản lý" sang "kiến tạo phát triển", chủ động định hình tương lai địa phương thay vì chỉ thực hiện nhiệm vụ đơn thuần.

Cùng với đó, chính quyền cơ sở cần chủ động xúc tiến đầu tư, tự tạo ra và thu hút nguồn lực xã hội bên ngoài thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn vốn phân bổ.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được xác định là đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, coi đây là nền tảng vận hành cốt lõi của bộ máy chính quyền cơ sở.

Xã cũng chú trọng đổi mới phương thức phục vụ, lấy người dân làm trung tâm. Đổi mới phương thức phục vụ; mạnh dạn tham mưu các cơ chế đặc thù phù hợp thực tiễn, lấy hạnh phúc của người dân làm thước đo cao nhất.

Bên cạnh đó, theo đồng chí Nguyễn Đức Tiến, việc tập trung phát triển đội ngũ cán bộ đủ bản lĩnh, năng lực, có tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm" là yêu cầu quan trọng.

Từ một xã đảo nhiều hạn chế, Minh Châu đang khẳng định vị thế mới, tạo động lực phát triển cho khu vực bãi giữa sông Hồng và Thủ đô.